Editorial_260823 -ΧΡΩΜΑ: Velvia και εγένετο φως!

Editorial_260823 –
ΧΡΩΜΑ: Velvia και εγένετο φως!

Συχνά θ’ακούτε ότι οι παλιοί και μεγάλοι της φωτογραφίας χρησιμοποιούσαν συγκεκριμένο εξοπλισμό, απέφευγαν τις δύσκολες τεχνικές και το φλάς, ενώ πάντα προτιμούσαν την εκφραστική απλότητα του ασπρόμαυρου.

Σωστά. Και απόλυτα.... (βλ. και σημείωση-1)

Αφού στα χρόνια τους, …μόνο αυτός ο εξοπλισμός υπήρχε, ασφαλώς και δεν υπήρχαν φλάς, ενώ βέβαια όλα τα φίλμς ήταν …ασπρόμαυρα. Κι’ αυτή η συνθήκη δε θ’άλλαζε εύκολα με τα πρώτα έγχρωμα αρνητικά, κι ούτε καν με τις αξιοπρεπέστατες προσπάθειες της Kodak αργότερα (kodachrome 64). Μέχρι χοντρικά το τέλος της δεκαετίας του 80…

Όταν ξαφνικά έγινε φως…! Για πρώτη φορά, και τελευταία (αφού τίποτα και ποτέ δεν το πλησίασε τα είκοσι τόσα χρόνια μέχρι το τέλος των films), το θέμα με το χρώμα είχε λυθεί, και το όνομα αυτού: Velvia…

Αυτονόητο ότι έτσι, επαναπροσδιορίστηκε σχεδόν η φωτογραφία, μπαίνοντας πια σε μια απ' τις σημαντικότερες παραγωγικά φάσεις της ιστορίας της. Μόνο στα 50 ASA και με πολύ μικρές ανοχές, το Velvia απαιτούσε μόνο την τελειότητα σε εξοπλισμό και εμπειρία –αλλά επέστρεφε αδιαπραγμάτευτα την ..τελειότητα (σε χρώμα, κόκκο, υφή και αναλυτική ικανότητα). Έχοντας την τύχη να’χω το σύνολο σχεδόν των έγχρωμών μου μετά το '90 σε Velvia, (με τη γνήσια Fuji -κι όχι τη συμβατή Ε6 επεξεργασία που γινόταν συνήθως) σας βεβαιώνω ότι είναι παραπάνω από δύσκολο να διατηρήσει κανείς σήμερα τα standards του τότε Velvia -παρόλη την τεχνολογική εξέλιξη που μεσολάβησε. Και είναι αυτονόητο ότι θα χρειαστεί μόνο τον καλύτερο, και με την καλύτερη χρήση, σημερινό εξοπλισμό για να τα καταφέρει.

σημείωση-1

Εδώ εμφανίζονται δύο (συν ένα) πολύ ενδιαφέροντα θέματα για συζήτηση.

Τα πρώτο είναι η άρνηση ή έστω η μεγάλη δυσκολία των ασχολούμενων μεταπολεμικά με τη φωτογραφία -κάποιοι απ’ αυτούς μεγάλοι και θεόρατοι- να ‘λερώσουν’ τα χέρια τους με 'νέες τεχνολογίες’ (όπως ή έγχρωμη φωτογραφία). Προσωπικά τους δίνω αρκετό δίκιο καθώς αφ’ ενός το αποτέλεσμα δεν ήταν απ’ την αρχή και ότι το καλύτερο, και αφ’ ετέρου κυριαρχούσε μια βιαστική ταύτιση του χρώματος με το εφήμερο. Τεράστια κουβέντα από μόνη της -για άλλη φορά.

Το δεύτερο είναι η απολύτως λανθασμένη και μικρόνοη ‘μετάφραση’ της κατάστασης αυτής από δασκάλους, καθοδηγητές έως -και κυρίως- αυτόκλητους υπερασπιστές της τάχα μου καθαρότητας της Φωτογραφίας, στο υπέρ αυτών προσκυνητικό πρόσφατο παρελθόν της φωτογραφίας στη χώρα μας (από άγνοια της συνολικής εικόνας, από προσωπικές αγκυλώσεις και στενές κοσμοθεωρίες ή κάτι άλλο βαθύτερα κρυμμένο? -μένει να το ψάξουμε).
Μια μετάφραση όμως, που φωτογραφικά …‘οδηγούσε μια γενιά στα πιο βαθιά χασμουρητά’. Κι' από κει στην αιώνια στασιμότητα, κάπου στη Φωτογραφία του μεσο-πολέμου, άντε και του μετα-πολέμου, μέσα από στενότητα ειδών (βλ. μονο-καραμέλα φωτογραφίας δρόμου, υπερτονισμός των παλιών καλών, αλλά τελικά μόνο λόγω έλλειψης δυνατοτήτων-τεχνικών, υπερβολικής ως μη ώφειλε ασπρομαυρίλας κλπ).

Εδώ, σ’ αυτήν την ανάλυση, δεν ξεχνάμε όλα αυτά τα σημαντικότατα, απλώς μιλάμε για το τρίτο θέμα (στα δύο συν ένα) -για το χρώμα το ίδιο. Καλά να’μαστε και για τ’άλλα…!

σημείωση-2

φωτογραφία Ken Rockwell, ‘Ruin’, 1996 & φυσικά σε Velvia.

GDC 2026 (πρώτη εκδοχή G.D.Christoloukas, photoeap, 2019)